Het komt zelden voor dat Nederlandse multinationals meehelpen de bouw van woningen te stimuleren. Philips deed het in de voor- en naoorlogse jaren vooral om de eigen medewerkers te huisvesten. Het uit Philips afkomstige ASML, wereldleider in de bouw van chipmachines, gaat het nu ook doen. Maar met een nóg socialere en maatschappelijke doelstelling: ook betaalbare nieuwbouwhuizen voor niet-werknemers. De Veldhovense multinational (42.000 werknemers) pakt zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid. De succesvolle onderneming wil dat de inwoners van Brainport Eindhoven, waar een groot woningtekort heerst mede vanwege de explosieve groei van het bedrijf, meeprofiteren van de enorme winsten die de chipmachinebouwer elk jaar maakt. Daarom gaat het vooral om de bouw van sociale huur- en middenhuurappartementen. Het is overigens niet de bedoeling dat ASML zelf de woningmarkt betreedt. Het bedrijf staat garant voor mogelijke verliezen van woningbouwprojecten die gerealiseerd worden door derden.
De ‘maatschappelijke taak’ van ASML start met een project van 379 betaalbare woningen in de gemeenten Eindhoven en Veldhoven. Het particulier initiatief in Veldhoven omvat de ontwikkeling en bouw van 40 sociale huur- en 90 middenhuurappartementen plus een buurthuis en 130 parkeerplaatsen. Om de bijdrage van de bouwers aan het betaalbare huisvestingsprogramma van ASML te compenseren, dekt de multinational een deel van een verlies als het project bij oplevering verliesgevend is. Eerder was sprake van een reëel risico bij dit plan, waardoor het dreigde vast te lopen. Door de steun van ASML wordt het nu vlot getrokken.
In Eindhoven gaat ASML werken aan het realiseren van een woontoren van 11 verdiepingen en het volledig renoveren van het naastgelegen gebouw van de culturele broedplaats, het Temporary Art Centre (TAC), het toevoegen van 249 betaalbare woningen en het bieden van een state-of-the-art creatieve en culturele ontmoetingsplek aan jonge talenten.
Wereldwijd succes legt extra druk op de woningmarkt
Lucas van Grinsven, hoofd maatschappelijke betrokkenheid bij ASML, licht de bijzondere stap van het wereldconcern toe: “Om in zo’n korte tijd twee projecten aan te kondigen, toont het gevoel van urgentie dat alle partners voelen om het tekort aan betaalbare woningen op te lossen. En het is het bewijs dat samenwerking een van de belangrijkste sterke punten van de Brainportregio is. We willen dat alle stakeholders in onze gemeenschappen kunnen profiteren van de groei en het succes van de hightechsector in Brainport en ASML. We erkennen dat de dynamische ontwikkeling van de sector en ASML extra druk uitoefenen op de woningmarkt, en we kijken ernaar uit om in de toekomst meer betaalbare woningbouwprojecten aan te kondigen die die druk zullen helpen verlichten.” Bij ASML werken meer dan 20.000 mensen uit meer dan honderd verschillende (buiten)landen. Dat is bijna de helft van het totale personeelsbestand.
Betaalbare woonwensen
Beide projecten voldoen aan de betaalbare woonwensen van ASML dat de maandelijkse huurprijs van de appartementen onder de € 1.100 (prijsniveau 2023) komt te liggen en dat de appartementen minimaal 15 jaar beschikbaar blijven voor hun respectievelijke doelgroepen. De start van de bouw van de 130 appartementen in Veldhoven staat gepland in de loop van dit jaar en de oplevering is voorzien eind 2025. In dit bouwproject heeft ASML zich gecommitteerd tot het compenseren tot € 1,84 miljoen aan mogelijke verliezen. In ruil daarvoor doneert projectontwikkelaar BPD eventuele overwinst aan het Fonds ‘Brainport voor Elkaar’ als de brutowinstmarge boven de 10%-grens uitkomt. Om te voorkomen dat de steun de markt verstoort, wordt de vergoeding alleen uitgekeerd als de projecten zijn afgerond en verliesgevend zijn.
Het appartementengebouw in Eindhoven zal bestaan uit 85% sociale huur- en 15% middenhuurappartementen. De bouw van de woontoren start naar verwachting in het tweede kwartaal van 2024, terwijl de renovatie van het TAC-gebouw eind dit jaar van start gaat. De oplevering van beide structuren staat gepland voor het tweede kwartaal van 2026.
Fonds
ASML betaalt een vergoeding van maximaal € 2 miljoen voor mogelijke verliezen van het TAC-project. Bij een beter dan verwacht financieel resultaat wordt een deel daarvan gestort in het ‘Brainport voor Elkaar fonds.’ In dit fonds werken lokale overheden, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven aan maatschappelijke projecten, die gelijke kansen voor inwoners in de regio Brainport Eindhoven bevorderen.
