In Tanzania spelen reuzenratten een cruciale rol in de strijd tegen tuberculose (TB). Deze speciaal getrainde dieren kunnen de aanwezigheid van de ziekte detecteren in slijmmonsters, zelfs wanneer conventionele tests negatief uitvallen. Het programma, gerund door de organisatie Apopo, heeft al meer dan 30.000 gemiste TB-gevallen opgespoord, waarmee naar schatting 300.000 infecties zijn voorkomen.
De reuzenratten, afkomstig van de soort Afrikaanse buidelratten, worden getraind om de geur van de bacterie Mycobacterium tuberculosis (MTB) te herkennen. Met hun uitzonderlijke reukvermogen kunnen ze snel en kosteneffectief monsters analyseren. Waar een traditionele moleculaire test prijzig en tijdrovend is, kunnen de ratten tientallen monsters in enkele minuten verwerken. Elk monster wordt door minstens vijf ratten gecontroleerd om de nauwkeurigheid te waarborgen.
Sinds 2007 werkt Apopo samen met klinieken in Tanzania en heeft het meer dan 900.000 monsters gescreend. Naast hun werk in stedelijke gebieden zoals Dar es Salaam, breidt de organisatie haar activiteiten uit naar andere regio’s en landen. Een nieuw laboratorium in Moshi wordt binnenkort geopend, en er zijn gesprekken gaande om het programma naar Sierra Leone en Angola te brengen.
De aanpak van Apopo heeft niet alleen geleid tot een daling van 40% in TB-gevallen in Tanzania sinds 2015, maar biedt ook hoop voor moeilijk te diagnosticeren gevallen, zoals bij kinderen of patiënten met lage bacterieniveaus. Onderzoek suggereert zelfs dat ratten TB kunnen detecteren voordat conventionele tests dit kunnen bevestigen.
Naast deze innovatieve methode dragen lokale gezondheidswerkers en vrijwilligers bij aan bewustwording en vroege opsporing in gemeenschappen. Dankzij deze gecombineerde inspanningen worden niet alleen levens gered, maar ook verdere verspreiding van de ziekte voorkomen. De impact van het programma bewijst dat onconventionele oplossingen zoals ratten een groot verschil kunnen maken in de volksgezondheid. Lees er meer over in The Guardian.
