Het aantal orgaandonoren is in 2024 flink gestegen. 360 Overledenen doneerden vorig jaar minstens één orgaan. Dat zijn er 68 meer dan in 2023. Deze groei in het aantal orgaandonoren werd al in 2020 ingezet. Ook het aantal weefseldonoren steeg: 2.775 overledenen doneerden weefsels: 232 meer dan in 2023. Er vonden vorig jaar 1.066 orgaantransplantaties plaats met organen van overleden donoren. De Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) ziet dat verschillende factoren van invloed zijn op de groei, zoals innovaties en naar verwachting ook de gewijzigde Donorwet. Zo kan donatie steeds meer mensen redden en levens verrijken.
Elke inwoner van Nederland staat sinds 2021 in het Donorregister en wordt daarmee gevraagd een keuze te maken over orgaan- en weefseldonatie. ‘Actieve donorregistratie’, zijn we dat gaan noemen. Sindsdien steeg het aantal mensen met een ‘ja’-registratie. En kwam er een categorie bij: mensen die met toestemming in het Donorregister staan op basis van een ‘geen bezwaar’-registratie. Hiermee is de kans toegenomen dat patiënten met een orgaan of weefsel geholpen kunnen worden.
Verdubbeling harttransplantaties
Daarnaast heeft volgens de NTS innovatie een positieve invloed op het aantal orgaandonoren. Directeur Naomi Nathan: “Met name ‘perfusie’ speelt hierin een grote rol: dat is het spoelen van organen met een zuurstofrijke vloeistof. Door deze methode kunnen organen beter dan vroeger onderzocht en gekeurd worden. We zien dat hierdoor meer organen getransplanteerd kunnen worden. En doordat beter zichtbaar is wat de kwaliteit van een orgaan is, konden criteria van wie donor kan zijn verruimd worden. ”Bij harttransplantaties leidde perfusie tot een verdubbeling van het aantal transplantaties: van ongeveer 40 harttransplantaties per jaar tussen 2016 en 2021 naar 79 in 2024.
Ook orgaandonatie na euthanasie speelt mee in de groei van het aantal orgaandonoren: in 2024 vond 32 keer orgaandonatie plaats na euthanasie. Dit is een toename ten opzichte van 2023, toen dit 24 keer plaatsvond. Dit aantal is meegenomen in het totaal van 360 overleden donoren.
Weefseldonatie: duizenden levens verrijkt
In 2024 doneerden 2.775 overledenen één of meer weefsels, zoals oogweefsel, hartklep, huid- en botweefsel. De stijging van 232 donoren ten opzichte van 2023 komt doordat meer mensen toestemming hebben gegeven voor weefseldonatie na hun overlijden. Daarnaast konden ook hier de criteria van wie donor kan zijn, worden verruimd door nieuwe inzichten en in overleg met professionals. Hierdoor kunnen patiënten die wachten op transplantatie van donorweefsel eerder en beter geholpen worden. Naomi Nathan: “We hebben het vaak over orgaandonatie omdat dit levens redt, maar vergeet niet dat met weefseldonatie de kwaliteit van leven van heel veel mensen sterk wordt verbeterd. Denk aan donorhuid voor patiënten met brandwonden en andere wonden die moeilijk genezen. En de transplantatie van hartkleppen bij baby’s met een hartafwijking of bij volwassenen die met spoed een nieuwe hartklep nodig hebben.” Een hartkleptransplantatie vond vorig jaar 155 keer plaats; 2.039 keer een hoornvliestransplantatie. Dit is een kleine stijging ten opzichte van 2023 (1.947 keer). Met bot- en huidweefsel kan één donor meerdere ontvangers helpen. Deze transplantaties vonden veelvuldig plaats.
Donatie bij leven
Het aantal nierdonaties bij leven daalde met 4%, namelijk 487 keer met een nier van een levende donor. Er waren 35 levertransplantaties met een stuk lever van een levende donor. Een transplantatie met een orgaan van een levende donor kan ervoor zorgen dat een patiënt minder lang hoeft te wachten. Of dat iemand voor wie moeilijk een passend orgaan te vinden is op basis van medische kenmerken, toch een passend orgaan vindt.
Donoren blijven nodig
Ondanks het positieve nieuws dat er in 2024 meer mensen geholpen konden worden met een transplantatie, blijven orgaan- en weefseldonoren hard nodig, zegt de NTS. Er is nog steeds een grote groep patiënten die afhankelijk is van een transplantatie. Op 31 december 2024 stonden 1.415 patiënten op de wachtlijst voor een orgaan van een overleden donor. De meeste van hen wachten op een niertransplantatie: 1.067 mensen. Voor oogweefsel staan bijna 1.000 patiënten op de wachtlijst. Hoe meer en breder aanbod er is van organen en weefsels, hoe eerder patiënten een transplantatie kunnen ondergaan.
