De blauwe kleur van de zee, meren of rivieren maakt ons meer nostalgisch dan het groen van bossen of bergen. Volgens nieuw psychologisch onderzoek zitten de helderheid van het licht en het open zicht daar voor veel tussen.

Het onderzoek werd afgenomen bij in totaal duizend mannen en vrouwen in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten tussen 18 en 94 jaar. Aan hen werd gevraagd om plaatsten te identificeren en te beschrijven die hen nostalgisch maken.

De resultaten suggereren dat met name de kustlijn de optimale visuele eigenschappen heeft en positieve emoties opwekt bij veel mensen.

Blauw

De bevraagde personen geven in meer dan een derde van de gevallen aan dat bepaalde plekken aan de kust of zichten op een meer of oceaan bij hen het vaakst gevoelens van nostalgie oproepen. Voor plekken in de stad is dat al een pak minder: 20 tot 22 procent van de respondenten. Plaatsen op het platteland of in de bergen werden slechts door 10 procent van de bevraagde personen aangeduid als nostalgisch.

“We hadden verwacht dat mensen vaker nostalgisch zouden zijn over bepaalde groene plekjes in de natuur, omdat zoveel studies de psychologische voordelen van groene, natuurlijke omgevingen benadrukken”, zegt Elisabeta Militaru, onderzoeksleider en psycholoog aan de Universiteit van Cambridge. 

“We ontdekken dat het vooral blauwe locaties zijn die nostalgie oproepen en een verhoogd psychologisch welzijn teweegbrengen”, zegt ze.

Odysseus

“Het idee dat plaatsen kunnen dienen als een emotioneel anker is niet nieuw”, zegt Militaru. “Bijna drieduizend jaar geleden schreef Homerus al over het verlangen van Odysseus om terug te keren naar zijn thuisland Ithaka.” 

Militaru en haar collega’s wilden begrijpen waarom bepaalde plaatsen sneller gevoelens van nostalgie oproepen dan andere. Ze combineerden taalanalyse en geolocatiegegevens om vast te stellen waarom sommige plaatsen meer kans hebben om later weer in onze gedachten op te duiken.

Plaatsen aan de kust, rivieren of meren zouden bepaalde visuele eigenschappen hebben die deelnemers vaak beschrijven met woorden als ‘mooi’, ‘esthetisch’ of ‘uitzicht’.

Uit eerdere studies was ook al geweten dat de helderheid van het licht, kleurverzadiging en contrast bijdragen aan sterke gevoelens die bepaalde plekken oproepen. “Blauwe locaties hebben vaker deze eigenschappen, wat kan bijdragen aan hun herstellend effect op onze geest”, stelt het onderzoek.

Ook chaotische contouren – zoals een skyline – of weinig openheid – zoals bijvoorbeeld in een diep, dicht bos – worden minder als positief beoordeeld. “Kust, rivieren en meren geven ons misschien wel het optimale visuele gevoel”, concludeert het onderzoek.

Verbonden en authentiek

Uit de studie blijkt verder dat herinneringen ophalen aan een nostalgische plek aanzienlijke psychologische voordelen heeft. Wanneer mensen aan nostalgische plaatsen denken, voelen ze zich meer verbonden met anderen, hun leven lijkt zinvoller, en hun gevoel van eigenwaarde en authenticiteit neemt toe.

“Betekenisvolle plaatsen zijn vaak fysiek ver van ons verwijderd, maar nostalgie brengt ze weer in beeld en verbindt ons verleden met ons heden en onze toekomst”, aldus de onderzoeker.

SDG

Deze bevindingen sluiten aan bij SDG 3 – Goede gezondheid en welzijn, dat het belang benadrukt van mentale gezondheid en welzijn voor alle leeftijden. Door de positieve effecten van blauwe natuurgebieden op ons psychisch welzijn te erkennen, kunnen beleidsmakers, stedenbouwkundigen en zorgprofessionals bewuste keuzes maken om deze omgevingen toegankelijker te maken voor iedereen.