Het totale gebruik van antibiotica in België is in tien jaar tijd met 14% gedaald. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van Sciensano, die tonen dat zowel ziekenhuizen als huisartsen grote stappen vooruit zetten in rationeler en zorgvuldiger voorschrijven. Die evolutie is cruciaal om de doeltreffendheid van antibiotica te bewaren voor de toekomst.
De nieuwe cijfers schetsen een positief trendverhaal: Belgen gebruiken vandaag aanzienlijk minder antibiotica dan tien jaar geleden. Vooral in de ambulante zorg – de zorg buiten het ziekenhuis – is er een mooie daling zichtbaar. Huisartsen en tandartsen hebben hun voorschrijfgedrag merkbaar aangepast, waardoor het totale gebruik sinds 2014 met 14% is afgenomen.
Ook in ziekenhuizen zijn er opvallende lichtpunten. Tertiaire ziekenhuizen, waar de meest complexe infecties en kwetsbaarste patiënten worden behandeld, hebben hun antibioticagebruik met bijna 14% verminderd. Dat is bijzonder opmerkelijk, gezien de zorgzwaarte in deze instellingen. Het bewijst dat verbetering mogelijk is, zelfs in uitdagende klinische contexten.
Daarnaast tonen de gegevens aan dat bepaalde breedspectrumantibiotica – zoals fluoroquinolonen – fors minder worden gebruikt dan tien jaar geleden. Dat is belangrijk, want deze middelen veroorzaken sneller resistentie en worden idealiter enkel ingezet wanneer echt noodzakelijk. De daling van 11,4% naar 6,5% toont dat gerichte sensibilisering werkt.
Ook positief: de klassieke smalspectrumantibiotica zoals amoxicilline blijven een belangrijke plaats behouden. Ze beperken resistentie omdat ze enkel gericht ingrijpen. Hoewel nog niet aan de doelstelling, is de toename van het gebruik van amoxicilline zonder clavulaanzuur een stap in de goede richting.
De vooruitgang van de voorbije tien jaar bewijst dat gezamenlijke inspanningen lonen: gezondheidsprofessionals, ziekenhuizen, beleidsmakers én patiënten dragen allemaal bij aan het verantwoord gebruik van antibiotica. De trend is positief, en het fundament voor verdere verbetering is stevig gelegd.
Waarom vinden we dit goed nieuws?
We vinden dit goed nieuws omdat het nauw aansluit bij de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. Minder en gerichter antibioticagebruik draagt rechtstreeks bij aan SDG 3 (Goede gezondheid en welzijn): het helpt antibioticaresistentie te vertragen, zorgt ervoor dat behandelingen werkzaam blijven en beschermt zo de volksgezondheid op lange termijn. Daarnaast sluit het aan bij SDG 12 (Verantwoorde consumptie en productie), omdat rationeel voorschrijfgedrag verspilling en onnodig medicatiegebruik voorkomt. Ook SDG 9 (Industrie, innovatie en infrastructuur) speelt mee: ziekenhuizen investeren steeds meer in kwaliteitsprocessen en innovatieve meetsystemen die verantwoord antibioticagebruik stimuleren.
Wat kan jij doen?
- Gebruik nooit antibiotica zonder voorschrift en neem ze enkel wanneer een arts ze echt nodig vindt.
- Maak een kuur altijd volledig af, ook als je je beter voelt.
- Vraag je arts gerust waarom antibiotica wel OF niet nodig zijn: gedeelde beslissingen leiden tot beter gebruik.
- Gebruik antibiotica niet restjesgewijs, en geef ze nooit door aan anderen.
- Verzorg griep en verkoudheden zonder antibiotica: ze werken niet tegen virussen.
- Was regelmatig je handen om infecties te voorkomen en het gebruik van antibiotica te verminderen.
