De Belgische organisatie River Cleanup heeft een interventieteam opgericht dat snel in actie kan komen na een overstroming. Zodra het water zakt, komt de Response Unit in actie om snel, veilig en gestructureerd afval op te ruimen.
Als na een overstroming het water wegtrekt, blijven grote hoeveelheden modder, puin en zwerfvuil achter. Dat bleek in 2021 nog na de grote overstromingen van de Vesder en de Ourthe in het zuiden van België. Die spoelden inboedels weg en sleurden tonnen afval de natuur in.
In de nasleep van die overstromingen kwam River Cleanup in actie met 7500 vrijwilligers en meer dan 250 opruimacties. De schoonmaak duurde drie jaar, maar heeft de kiem gelegd voor een nieuwe “River Cleanup Response Unit”, die snel in actie moet komen bij nieuwe overstromingen.
Na de noodfase
Het team komt niet tussen in de acute noodfase – dat is het domein van de eerste hulpdiensten, maar wel zodra het water is gezakt en het terrein veilig genoeg is.
In overleg met gemeenten, brandweer en het Rode Kruis verwijdert het team afval op moeilijk bereikbare plekken, zoals onder bruggen, langs steile oevers of in overstroomde zones. Het team heeft een heldere rolverdeling, werkt met duidelijke procedures en krijgt aangepast materiaal. In de opstartfase mikt River Cleanup op zo’n tien interventies per jaar.
Voorbereid zijn
Het team bestaat uit een veertigtal vrijwilligers die een specifieke training hebben gekregen. Ze hebben onder meer geleerd om te werken in waadpakken en te kajakken in stromend water. Elke vrijwilliger krijgt ook een veiligheidstraining en de nodige instructies over takel- en touwsystemen om zwaar of gevaarlijk afval uit het water te halen.
“De voorbije jaren hebben we gezien hoeveel schade afval na een overstroming veroorzaakt, lang nadat het water is weggetrokken: het verstopt waterlopen, beschadigt de natuur en vormt een gezondheidsrisico voor mens en dier”, zegt Thomas de Groote, oprichter en CEO van River Cleanup. “Met de Response Unit willen we net in die fase sneller en gestructureerder ingrijpen, zodat natuur en gemeenschappen ook sneller kunnen herstellen. Overstromingen zijn onvoorspelbaar, maar hoe we ons voorbereiden hoeft dat niet te zijn.”
Waarom vinden we dit goed nieuws?
We vinden dit goed nieuws omdat het nauw aansluit bij de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. De nieuwe Response Unit van River Cleanup versterkt de weerbaarheid van steden en gemeenschappen (SDG 11) door snel en veilig afval te verwijderen na overstromingen. Ze beschermen ook rivier- en landecosystemen (SDG 14 en SDG 15) door vervuiling te voorkomen voordat die zich verder verspreidt. Bovendien draagt dit initiatief bij aan klimaataanpassing (SDG 13) in een tijd waarin overstromingen frequenter worden. Door waterlopen vrij te houden van afval wordt ook de kwaliteit van ons water verbeterd (SDG 6), wat mens en natuur rechtstreeks ten goede komt.
Wat kan jij doen?
- Sluit je aan bij een lokale opruimactie of organiseer er zelf één.
- Steun organisaties die rivieren en natuurgebieden schoonhouden, zoals River Cleanup.
- Meld zwerfvuil of hinderlijke vervuiling in natuur- of riviergebieden aan je gemeente.
- Verminder je eigen afvalproductie en kies voor herbruikbare alternatieven.
- Informeer je omgeving over het belang van propere waterlopen en veerkrachtige gemeenschappen.
Lees het interview met Thomas De Groote dat we eerder publiceerden
