Onderzoekers van de KU Leuven hebben een innovatieve tweearmige chirurgische robot ontwikkeld die rugoperaties sneller, veiliger en nauwkeuriger maakt. De robot werkt volledig op basis van echografie, waardoor röntgenstraling en complexe CT-opstellingen tijdens de operatie overbodig worden. Dat is een belangrijke stap vooruit voor zowel patiënten als operatieteams.
Lage rugproblemen behoren wereldwijd tot de belangrijkste oorzaken van invaliditeit. Bij patiënten met ernstige instabiliteit van de wervelkolom kan een operatie noodzakelijk zijn waarbij schroeven en staven worden geplaatst om de rug te verstevigen. Die ingrepen vragen een extreem hoge precisie: een afwijking van enkele millimeters kan ernstige complicaties veroorzaken, met verlamming als mogelijk gevolg. Vandaag vertrouwen chirurgen daarbij op röntgen- of CT-beelden, wat niet alleen technisch complex is maar ook gepaard gaat met blootstelling aan ioniserende straling voor patiënt en zorgteam.
Het nieuwe robotsysteem van KU Leuven pakt die problemen fundamenteel anders aan. Voor het eerst worden twee robotarmen gecombineerd die gecoördineerd samenwerken. De eerste robotarm maakt met behulp van echografie een continu 3D-beeld van de wervelkolom. De tweede robotarm voert het boren automatisch uit en past zich in real time aan wanneer de wervelstructuur verschuift, bijvoorbeeld door de ademhaling van de patiënt. Die continue bijsturing is uniek en verhoogt de nauwkeurigheid van de ingreep aanzienlijk.
“Die continue bijsturing is uniek. Het laat ons toe om de precisie van de ingreep aanzienlijk te verhogen. Bovendien is er niet langer stralingsbelasting. Vooral voor expert-chirurgen en hun operatieteams die deze ingreep veelvuldig uitvoeren, maakt dit op lange termijn een groot verschil,” zegt onderzoekster Kaat Van Assche.
De voordelen van de nieuwe aanpak zijn duidelijk. Doordat röntgenstraling niet langer nodig is, verdwijnen zware beschermende loodpakken uit de operatiezaal. Daarnaast verhoogt de automatische boorcontrole de veiligheid en betrouwbaarheid van de ingreep. Waar chirurgen vandaag slechts sporadisch tussentijdse scans kunnen nemen, maakt echografie het mogelijk om continu en veilig te controleren en onmiddellijk bij te sturen wanneer nodig.
Bovendien opent de combinatie van robotica en echografie de deur naar een minimaal invasieve aanpak. In plaats van een grote insnijding over de volledige rug volstaan kleinere incisies ter hoogte van de schroeven. Dat kan het herstel aanzienlijk versnellen en de weefselschade voor patiënten beperken.
Volgens professor chirurgische robotica Emmanuel Vander Poorten is het systeem bewust ontworpen met het oog op gebruiksgemak in de klinische praktijk. “We tonen aan dat, in overleg met clinici, bepaalde delen van een interventie met robotische ondersteuning kunnen plaatsvinden zonder in te boeten op veiligheid en nauwkeurigheid. Uiteraard staat ook gebruiksgemak centraal. Het systeem is ontworpen om makkelijk verplaatsbaar te zijn tussen verschillende operatiezalen. Het nieuwe systeem kan op termijn artsen ondersteunen in de behandeling van patiënten met lage rugpijn of andere problemen. Met deze nieuwe robot is een belangrijke stap gezet naar een veiligere, minder belastende en meer precieze aanpak.”
Het project, dat begon binnen een Europees Horizon 2020-consortium, werd recent bekroond met de KUKA Innovation Award in Düsseldorf. Daarmee kreeg het onderzoek naar robot-geassisteerde chirurgie aan KU Leuven internationale erkenning. Hoewel het systeem nog niet op de markt is, geldt het als een veelbelovende stap richting de medische praktijk van de toekomst.
