Hitteactieplannen verminderen het aantal sterfgevallen tijdens extreme hittegolven in Europa aanzienlijk. Dat blijkt uit een grootschalige internationale studie die dagelijkse temperatuur- en sterftecijfers analyseerde in 102 regio’s, verspreid over 14 Europese landen, over een periode van bijna dertig jaar.
De studie werd geleid door Aleš Urban (Czech University of Life Sciences Prague) en Veronika Huber (Doñana Biological Station, CSIC) en kwam tot stand dankzij een brede internationale samenwerking. Ook VUB-klimaatwetenschapper Wim Thiery leverde een bijdrage met zijn expertise in klimaatverandering, hitte-extremen en klimaat-gezondheidsinteracties. Het onderzoek verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Environmental Research Letters.
De onderzoekers onderzochten hoe hittegerelateerde sterfte evolueerde na de invoering van nationale en regionale hitteactieplannen. Dergelijke plannen bestaan doorgaans uit vroegtijdige waarschuwingssystemen, gerichte publiekscommunicatie, bescherming van kwetsbare bevolkingsgroepen en aanpassingen binnen de gezondheidszorg.
“Onze resultaten leveren duidelijk bewijs dat hitteactieplannen doeltreffende instrumenten zijn voor de volksgezondheid,” zegt hoofdauteur Aleš Urban. “Gemiddeld zagen we een daling van meer dan 25% in oversterfte tijdens extreme hitte na de invoering van deze plannen.”
Concreet komt dit neer op ongeveer 1,8 vermeden sterfgevallen per 100.000 inwoners per jaar. In de onderzochte regio’s betekent dat dat meer dan 14.000 levens werden gered.
Volgens senior auteur Antonio Gasparrini, professor biostatistiek aan de London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM), is de methodologie cruciaal: “Dankzij state-of-the-art statistische methoden en een unieke, grootschalige internationale databank levert deze studie het sterkste bewijs tot nu toe voor de effectiviteit van hitteactieplannen.”
Wim Thiery plaatst de resultaten in een bredere context: “Klimaatverandering leidt tot steeds frequentere en intensere hittegolven. Dit onderzoek toont aan dat goed ontworpen en wetenschappelijk onderbouwde beleidsmaatregelen daadwerkelijk levens redden. Tegelijk waarschuwt het dat aanpassingsvermogen zijn grenzen kent als de opwarming blijft doorzetten. Met de verwachte toename in frequentie en intensiteit van hittegolven door klimaatverandering, tonen onze bevindingen aan hoe cruciaal het is om hitteactieplannen centraal te stellen in het Europese klimaatadaptatiebeleid.”
De studie onderstreept dat hitteactieplannen een onmisbaar onderdeel zijn van bredere klimaatadaptatiestrategieën. Naarmate het klimaat verder opwarmt, wordt het steeds belangrijker om de effectiviteit van deze plannen blijvend te evalueren en bij te sturen.
