Een eenvoudige digitale interventie waarbij zorgverleners mentaal Tetris spelen, kan traumatische flashbacks sterk verminderen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat deelnemers na één maand tien keer minder intrusieve herinneringen hadden, en dat 70% na zes maanden zelfs geen flashbacks meer rapporteerde.
Het onderzoek, gepubliceerd in The Lancet Psychiatry, richtte zich op zorgverleners die tijdens de COVID-19-pandemie herhaaldelijk werden blootgesteld aan traumatische situaties. In totaal namen 99 zorgprofessionals deel aan deze gerandomiseerde gecontroleerde studie.
De interventie – de zogenoemde ‘Imagery Competing Task Intervention’ (ICTI) – werd ontwikkeld aan Uppsala University in samenwerking met P1vital, en getest met partners waaronder University of Cambridge en University of Oxford.
Hoe werkt het?
De methode focust op intrusieve, levendige en ongewenste herinneringen – een kernsymptoom van posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Deelnemers roepen eerst kort de traumatische herinnering op, zonder die uitgebreid te beschrijven. Daarna gebruiken ze een cognitieve techniek van ‘mentale rotatie’, waarbij ze in gedachten vormen draaien. Vervolgens passen ze die vaardigheid toe tijdens een vertraagde vorm van het computerspel Tetris.
Het idee hierachter is dat het spel de visueel-ruimtelijke hersengebieden bezet houdt. Daardoor concurreren deze taken met de visuele flashbacks, wat de levendigheid, emotionele impact en frequentie van de herinneringen vermindert.
Sterke resultaten
Vier weken na de start van de interventie rapporteerden deelnemers die ICTI gebruikten tien keer minder intrusieve herinneringen dan de controlegroepen. Eén controlegroep luisterde naar muziek van Mozart en informatieve podcasts over hem; een tweede groep kreeg standaardzorg.
Ook op langere termijn bleven de effecten zichtbaar. Na zes maanden gaf 70% van de behandelde deelnemers aan geen intrusieve herinneringen meer te ervaren.
Daarnaast verbeterden ook de algemene PTSS-symptomen sterk, wat volgens de onderzoekers wijst op een breder positief effect van de interventie.
Studieleider Emily Holmes, professor psychologie aan Uppsala University, zegt:
“Zelfs één enkele, vluchtige intrusieve herinnering aan een trauma kan een krachtige impact hebben in het dagelijks leven doordat ze de aandacht kaapt en mensen overlevert aan ongewenste en indringende emoties. Door het intrusieve aspect van deze zintuiglijke herinneringen te verzwakken via deze korte visuele interventie, ervaren mensen minder traumabeelden die plots terugkeren.”
Ze voegt toe:
“Onze interventie richt zich op mentale beelden, niet op woorden, en is ontworpen om zo zacht, kort en praktisch mogelijk te zijn zodat ze past in drukke levens. We hopen ons onderzoek uit te breiden om de effectiviteit te bepalen voor een bredere groep mensen en situaties.”
Wereldwijde relevantie
Volgens de World Health Organization wordt zeven op de tien mensen wereldwijd minstens één keer in hun leven blootgesteld aan een traumatische gebeurtenis. Ernstige trauma’s kunnen leiden tot PTSS, een aandoening die miljoenen mensen treft.
Voor zorgverleners is dat risico bijzonder hoog. In het Verenigd Koninkrijk steeg de prevalentie van PTSS onder NHS-personeel van 13% vóór COVID-19 naar 25% op het hoogtepunt van de pandemie.
Tayla McCloud van Wellcome, dat het onderzoek financierde, noemt de resultaten veelbelovend:
“Deze resultaten zijn indrukwekkend voor zo’n eenvoudig te gebruiken interventie. Als we vergelijkbaar sterke resultaten zien in grotere studies, kan dit een enorme impact hebben. Het is zeldzaam om iets te zien dat zo toegankelijk, schaalbaar en aanpasbaar is aan verschillende contexten. Het vereist niet dat patiënten hun trauma onder woorden brengen en overstijgt zelfs taalbarrières.”
Vervolgonderzoek
De onderzoekers willen nu grotere en meer diverse groepen betrekken om de resultaten te bevestigen. Ook wordt gewerkt aan een versie zonder begeleiding.
Als toekomstige studies de bevindingen bevestigen, kan deze eenvoudige digitale aanpak een belangrijke rol gaan spelen in de preventie en behandeling van traumatische stress wereldwijd.
