Onderzoekers van UZ Leuven en KU Leuven hebben een nieuwe techniek ontwikkeld die daders van seksueel geweld kan identificeren in dossiers waar dat vroeger onmogelijk was. Via SpermFACS kunnen spermacellen met veel grotere gevoeligheid worden opgespoord in biologisch bewijsmateriaal, zelfs wanneer er maar minimale sporen aanwezig zijn.
Wanneer een slachtoffer van seksueel geweld aangifte doet, bevatten afgenomen stalen vaak een mengeling van cellen van zowel het slachtoffer als de dader. De huidige standaardtechnieken proberen die spermacellen te scheiden van vaginale cellen van het slachtoffer om zo een DNA-profiel van de dader op te stellen. Maar als er te weinig cellen van de dader aanwezig zijn, lukt dat vaak niet meer.
Vooral bij slachtoffers die pas na enkele dagen aangifte doen, is de kans op bruikbaar bewijsmateriaal kleiner. Daar brengt de nieuwe Leuvense techniek verandering in.
Cellen één voor één geselecteerd
Met SpermFACS combineren onderzoekers twee bestaande methodes. Een speciale vloeistof doet enkel de cellen van de dader oplichten. Daarna gaat het staal door een uiterst nauwkeurige sorteermachine die de lichtgevende cellen één voor één herkent en selecteert. Zo wordt het DNA van de dader volledig gescheiden van dat van het slachtoffer.
Uit de gepubliceerde validatiestudie blijkt dat SpermFACS vijf tot zeven keer gevoeliger is dan de huidige standaardmethodes. De test werkt zelfs wanneer tegenover één cel van de dader maar liefst 7.500 cellen van het slachtoffer staan.
Waar klassieke technieken vaak geen bruikbaar mannelijk DNA meer opleveren na 48 uur, slaagt de nieuwe technologie erin om DNA-profielen te verkrijgen tot minstens vijf dagen na het seksueel contact.
Doorbraak voor complexe dossiers
De methode biedt ook perspectieven in complexe dossiers, zoals zaken met zeer weinig spermacellen of situaties met meerdere mogelijke daders. Door spermacellen zeer zuiver te isoleren, stijgt niet alleen de kans op identificatie, maar ook de betrouwbaarheid van de forensische interpretatie.
Prof. dr. Bram Bekaert zegt: “De nieuwe DNA-test SpermFACS vergroot de kans dat we ook bij een laattijdige aangifte nog betrouwbaar DNA-bewijs kunnen vinden.”
Hij voegt toe: “Onze nieuwe test kan een wezenlijk verschil maken voor slachtoffers, zowel in het kader van gerechtelijke vervolging als voor hun gevoel van erkenning en rechtvaardigheid.”
Internationale primeur
De methode werd volledig gevalideerd volgens internationale kwaliteitsnormen en gepubliceerd in het vakblad Analytical Chemistry. SpermFACS is niet gepatenteerd, zodat ook andere centra en labo’s wereldwijd ermee aan de slag kunnen.
Intussen werkt het onderzoeksteam aan een vervolgproject. Samen met de biosensorgroep van KU Leuven onderzoeken ze hoe de techniek op een microchip kan worden toegepast, zodat analyses sneller kunnen verlopen.
