Kindersterfte is drastisch gedaald in de eerste Afrikaanse landen die het RTS,S-malariavaccin hebben aangeboden. De impact zal nog veel groter zijn naarmate meer landen vaccineren, stelt een analyse in The Lancet.
Tussen 2019 en 2023 zijn naar schatting 1 op de 8 overlijdens voorkomen bij kinderen in Ghana, Kenia en Malawi, de eerste drie landen waar het vaccin werd geïntroduceerd. Volgens de auteurs van de analyse zal die positieve impact waarschijnlijk nog groter zijn in andere Afrikaanse landen waar de malariavaccins worden uitgerold in gebieden waar jonge kinderen sterk getroffen zijn door malaria.
“Dit is zeer solide bewijs van het potentieel van malariavaccins om de kindersterfte in Afrika te doen dalen, en waarom het dringend nodig is om financiering te vinden om de uitrol ervan te versnellen”, zegt Kate O’Brien, directeur van de afdeling Immunisatie en Vaccins bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).
Vooruitgang
Het voorbije decennium werd wereldwijd veel vooruitgang geboekt in het terugdringen van malaria, maar toch eist de ziekte nog steeds een verwoestende tol van kinderen in Afrika. In 2024 stierven naar schatting 438.000 Afrikaanse kinderen aan de ziekte, en minstens tienduizenden van hen zouden elk jaar gered kunnen worden als het malariavaccin breder zou geïmplementeerd worden.
Bovendien zou een goed werkend vaccinatieschema tevens mogelijkheden bieden voor aanvullende gezondheidsinterventies. De contactmomenten die nodig zijn voor om de vier doses van het malariavaccin toe te dienen, bieden een gelegenheid om ook andere vaccins bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld tegen mazelen- of meningitis, of om bijvoorbeeld vitamine A toe te dienen. Ook sensibilisering rond het gebruik van muskietennetten als preventie, zelfs na het toedienen van een vaccin, kan tijdens die contactmomenten worden besproken.
Opschalen vergt middelen
Inmiddels bieden al 25 landen in Afrika malariavaccins aan als onderdeel van het vaccinatieprogramma voor kinderen. Meer dan 10 miljoen kinderen per jaar komen er in aanmerking voor vaccinatie.
Omdat deze landen een malaria-last hebben die minstens even hoog of hoger is dan die gemeten in de onderzochte gebieden, zal de positieve impact naar verwachting even groot zijn, zo niet groter, denken de auteurs.
De huidige voorraad malariavaccins kan voldoen aan de hoge vraag, maar een tekort aan middelen belemmert veel landen om de malariavaccinatie op te schalen tot hun nationale doelstellingen en de reeds bereikte vaccinatieniveaus te handhaven.
De resultaten van de evaluatie benadrukken de urgentie om de uitrol van malariavaccins te versnellen in gebieden waar malaria nog steeds een belangrijke doodsoorzaak onder kinderen is, concluderen de auteurs.
