Nieuwe ontdekking legt basis voor betere kankerbehandeling en vroege opsporing
Wetenschappers aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) hebben een belangrijke stap gezet in het onderzoek naar pancreaskanker. Door een gezonde pancreas tot op celniveau gedetailleerd in kaart te brengen, ontdekten zij dat specifieke, zeldzame cellen in het gezonde orgaan al sterke gelijkenissen vertonen met de meest agressieve tumorcellen. De fundamentele ontdekking, gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift Gut, opent nieuwe deuren voor de vroege opsporing en gerichte behandeling van de dodelijke ziekte.
Pancreaskanker staat bekend als een van de meest agressieve en moeilijkst behandelbare vormen van kanker. Dat komt mede omdat de biologische achtergrond van de verschillende tumortypen grotendeels onduidelijk was. Traditiegetrouw werd het weefsel van de afvoerbuisjes in de pancreas — waar de meeste tumoren ontstaan — beschouwd als een eenvoudige structuur met slechts één basistype cellen. Het team van het Translational Oncology Research Centre aan de VUB, onder leiding van professor dr. Ilse Rooman, heeft dit beeld nu definitief veranderd.
Doctoraatsonderzoeker Jan-Lars Van den Bossche bracht samen met zijn collega’s de gezonde menselijke pancreas nauwkeurig in kaart. Met behulp van nieuwe, geavanceerde technologieën ontdekten de onderzoekers dat de grote afvoerbuizen een gelaagde structuur kunnen hebben. Ze vonden hierin een zeldzame celgroep die specifieke eigenschappen bezit die tot nog toe uitsluitend aan agressieve kankercellen werden toegeschreven.
“Het begrijpen van de kanker begint bij de kennis over het gezonde orgaan”, legt prof. Rooman uit. “Nu we weten dat die cellen van nature al aanwezig zijn, kunnen we gaan onderzoeken of ze een rol spelen in het ontstaan van de tumor. Dit biedt mogelijk kansen voor vroege opsporing.”
Wanneer de wetenschappers hun nieuwe data vergeleken met weefsel van patiënten met pancreaskanker, kwamen grote verschillen aan het licht. Bij de meest voorkomende variant (PDAC) bleek de oorspronkelijke organisatie van de cellen volledig te zijn weggevaagd. Dit staat in contrast met het zeldzamere, maar extreem agressieve adenosquameus carcinoom (ASCP). In ASCP-tumoren bleken de specifieke celtypen en hun exacte ruimtelijke structuur uit de gezonde pancreas juist nagenoeg perfect behouden.
De resultaten hebben grote gevolgen voor toekomstig onderzoek en therapie. Omdat patiënten met de zeldzamere ASCP-variant momenteel exact hetzelfde worden behandeld als patiënten met de klassieke variant, pleiten de onderzoekers voor een aparte aanpak. De blootgelegde celstructuren bieden een nieuwe kijk om ze meer gericht te gaan bestrijden
